Reti Açılışı Tuzak (Videolu Anlatım)

Videolu olarak hazırlanan kısa dersimizi Youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz.

Sicilya Savunması: Dragon Varyantı (Videolu Anlatım)

Videolu olarak hazırlanan kısa dersimizi Youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz.

Vezir Gambiti (Videolu Anlatım)

Videolu olarak hazırlanan kısa dersimizi Youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz.

İtalyan Açılışı: Tuzak (Videolu Anlatım)

Videolu olarak hazırlanan kısa dersimizi Youtube kanalımızdan izleyebilirsiniz.

Yeni Arayüz İle Hizmetinizdeyiz!

Yeni dersler ve yazılar ile Satranç Arşiv tekrardan sizlerle!

14 Şubat 2012 Salı

Satrançta Doğru Beslenme



Satrançta Beslenme

Beyin gelişimi çocuk doğmadan anne karnında başlar. Doğumdan sonrada hızla gelişir ve altı yaşına kadar sürer. O nedenle hem annenin doğumdan önceki beslenmesi hem de bebeğin doğumdan sonraki beslenmesi zeka gelişimi açısından çok önemlidir.

A.Beyin Ve Beslenme

Altı yaşından sonra beslenmenin yanı sıra çevresel uyarı, yani çocuğa gösterilen ilgi, merakını uyandıracak etmenler, oynadığı oyunlar ve oyuncaklar, gördüğü eğitim de zihinsel işlevlerinin artmasında rol oynar.


Beyin gelişiminde rolü olan besin öğeleri arasında kaliteli proteinlerin (süt, yumurta, et gibi) vitaminlerin (özellikle B vitaminleri) ve minerallerin (özellikle demir, iyot, çinko) etkisi uzun süredir bilinmekteydi. Son yıllarda bazı yağ sistemlerinin de beynin gelişimi için gerekli olduğu ortaya çıkarılmıştır. Fazla yağ yemenin yetişkinlikteki sağlık açısından zararlı olduğu bilinmektedir, ancak hiç yağ yenmemesi de beyin için sakıncalıdır. Günümüzde beslenme konusundaki en önemli araştırma alanlarından biri, belirli yağ asitlerinin beyin gelişimi üzerine etkisidir. Bu yağ asitlerinden biri kısa adıyla DHA diye bilinen yağ asididir (Dokosa Heksaenoik Asit). İnsan beyni doğumdan önceki son üç ayda çok hızlı büyümekte, bu arada beynin DHA içeriği 3-5 kat artmaktadır. Doğumdan sonraki ilk 12 haftada da 3 katına çıkmaktadır. Bu nedenle, hamile ve emzikli kadınların DHA içeren gıdaları yeterince yemeleri çok önemlidir. Zamanla bu yağ asidi miktarının azalmasının yaşlılıkta görülen bellek kaybı, bunama, depresyon gibi sorunlarla ilişkisi bulunmuştur.


DHA’ yı hangi gıdalardan alabiliriz? Bu yağ asidinin en iyi kaynakları anne sütü ve balıktır. Özellikle sardalya, uskumru, levrek, ton, somon yada dil balığının haftada 2-3 kez yenmesi önerilmektedir.


B. Konsantrasyonu Arttırmak için Beslenme


Beyin performansıyla ilgili önemli bir örnek kahvaltının etkisidir. Kahvaltı yapan çocukların okullarındaki başarısı ve yetişkinlerin işyerindeki veriminin daha yüksek olduğu kanıtlanmıştır.


Çocuğunuz, bazı günler sabah erken saatte iştahı olmadığı için kahvaltı yapmak istemiyorsa bir bardak meyve suyu ya da sütle vereceğiniz bir vitamin tableti de o sabahki beyin fonksiyonu için yetebilir.


Yetişkinler kahvaltı yapmadıkları zaman da uykuları uzun süre açılamamaktadır. Yalnızca kahve içmek uykuyu açsa bile kahve vücuda enerji ve besin öğesi sağlamamakta, tersine bazı besin öğelerinin vücutta kullanımını azaltmaktadır. Böylece kişi bir süre sonra kendini daha yorgun hissetmeye başlar. Ayrıca kahve, uyanık tuttuğu halde matematiksel ve mantıksal becerileri olumsuz yönde etkilemektedir.

Kahve uykuyu nasıl açar? Mekanizması tam bilinmemekle birlikte kahvedeki kafeinin beyindeki doğal yatıştırıcı maddelerden biri olan adenozini bloke ettiği ve beyni uyaran epinefrin ve norepinefrin adlı maddelerin üretimini artırdığı bulunmuştur.


Kahvaltıda hangi gıdaları yersek beynimiz daha verimli çalışır? Bir işi yetiştirme ya da bir konuyu başarıyla sonuçlandırma gibi psikolojik bir baskı altında çalışırken proteinli gıdalar yemenin beynin verimli çalışmasında etkili olduğu gösterilmiştir. Örneğin, böyle stresli durumlarda işe giderken peynir, süt ya da yumurta gibi protein içeren bir kahvaltının yapılması , yalnızca reçelli ekmek ya da simit ve şekerli çaydan oluşan bir kahvaltıya kıyasla daha iyi sonuç alınmasını sağlar.

Örneğin, öğle yemeğinde makarna yedikten sonra uzun uzun esneyip ‘’ keşke şu anda işyerinde olacağıma evde şekerleme yapıyor olsaydım ‘’ diye düşünüyorsanız, bunun nedeni makarnadaki karbonhidratın beynimizin üzerindeki etkisidir. Karbonhidratlı gıdalar bir taraftan beynin enerji kaynağı olan glikozu sağlarken diğer taraftan da doğal bir sinirsel iletici olan serotonin adlı maddenin üretimini başlatırlar. Serotoninin etkisi daha çok sakinleştirme ve hatta uyku verme biçiminde ortaya çıkar. Aynı zamanda insanın stres ve tedirginlikle baş etme ve konsantre olabilme yeteneğini artırır. Beyindeki serotonin düzeyinin düşmesi ise uykusuzluk, depresyon, saldırganlık ve sese, ısıya acıya aşırı duyarlılık gibi etkiler yaratır.

Serotonin, yediğimiz gıdalarla düzeyini en kolay kontrol edebildiğimiz sinirsel ileticidir.Beyin, serotonini proteinli gıdalarda bulunan triptofan amino asitlerinden üretmektedir. Ancak, işin ilginç tarafı, triptofandan serotonin yapımının yüksek proteinli gıdalarla değil de karbonhidratlı gıdalar yediğimiz zaman hızlanmasıdır. Çünkü, bol proteinli gıdalarla aldığımız diğer amino asitler kan beyin bariyerlerini geçerken birbirleriyle rekabet ettiklerinden beyne giren triptofan miktarı azalmaktadır. Oysa, karbonhidratı yüksek gıdalar insülin hormonunun salgısını artırırlar. İnsülin, amino asitlerin kas hücrelerine girmelerine yardımcı olur. Çoğu amino asit kaslara doğru yollanırken triptofan da beyne rahat rahat girme ve serotonine dönüşme fırsatı bulmaktadır. Bazı kadınlarda mensturasyon öncesi ortaya çıkan depresyon ya da sinirlilik durumlarının da makarna, ekmek gibi karbonhidratlı gıdaları bol miktarda yiyerek azaltılabildiği belirlenmiştir.

C.Satranç Sporcuları için Doğru Beslenme

Yediğimiz besinlerin hafıza, zeka ve konsantrasyon gücümüz üzerinde çok önemli bir etkisi vardır. Vücut ağırlığımızın sadece %2 ile 3'ü oranında ağırlığı olan beynimiz günlük kalorilerimizin ortalama %30'unu harcamaktadır. Daha güçlü bir hafıza ve konsantrasyon yeteneği için dengeli beslenmek gerekir. Müsabaka öncesinde dikkat edeceğimiz birkaç beslenme önerisi, başarımıza katkıda bulunabilir.

  • 1. Kolin içeren besinleri tercih edin:

Kolin, bir çeşit B vitaminidir. Yağların vücutta işlenmesini, yakılmasını böylelikle de karaciğerin yağlanmasını engelleyen bir faktördür. Kendisine hafıza vitamini de denilmektedir. Sinirlerdeki iletilerde önemli görevi olan asetilkolin maddesi için gerekli bir moleküldür. Doğal olarak canlı her hücrede bulunduğu için her türlü sebze ve hayvan etinde vardır. Yumurta, balık, yeşil yapraklı sebzeler, karaciğer kolin içeriğinden zengindir.

  • 2. Sık sık beslenin:

Tüm gün boyu zihinsel potansiyelinizi aynı seviyede koruyabilmek, inişli ve çıkışlı bir beyin performansına sahip olmamak için öncelikle günlük yiyeceklerinizi dörde, hatta mümkünse altı eşit parçaya bölerek mini öğünlerle beslenin. Yiyeceklerin az yağlı ve az şekerli olmasına dikkat edin. Yağlı, çok ve ağır yiyecekler kanın beyinden çekilerek sindirim sistemine yönelmesine sebep olur. Bunun sonucu ise yorgunluk, uyuklama ve zihinsel potansiyelin düşmesi demektir.

  • 3. B grubu vitaminleri hafızaya iyi gelir:

Kuru baklagiller, kırmızı et, ayçekirdeği, balık, yoğurt, süt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, tavuk eti, hindi, yerfıstığı, muz, kavun, brokoli, ıspanak, domates, yumurta, kavun ve enginar B grubu vitaminlerini içeren besin kaynaklarıdır. B grubu vitaminler yeterli miktarda alınırsa konsantrasyon, öğrenme, hafıza gücünde ve bilinçsel performansta artış olur.

  • 4. Kan şekeri dengesine dikkat edin:

Kan şekerinin yeterli düzeyde olması, öğrenme ve anımsamayı da içine alan birçok beyin fonksiyonu ve davranışı düzenler. Sabah kahvaltısı yapılmadığında, beyne enerji sağlayan kan şekeri en alt düzeyde kalır. Vücut kendi dokularını tüketmeye başlar, bu durumda da keton cisimcikleri dediğimiz, böbreğe, kalbe, beyine ve karaciğere aşırı yük getiren maddelerde artış olur.

  • 5. Folik asiti yeterli oranda alın:

Folik asit adı verilen vitamin, beynin gıdası olarak adlandırılır. Yeşil yapraklı sebze ve meyve tüketerek folik asit ihtiyacı karşılanır.

6. Kafein içeren besinlerden uzak durun:


Satranç maçı öncesi veya sınav öncesi fazla çay ve kahve içmeyin. Kahve ve çayın fazla oranda tüketilmesi stres hormonu olarak bilinen "kortizol" hormonunu arttırır. Aynı zamanda çarpıntı, konsantrasyon kaybı ve halsizliğe yol açar.

  • 7. Omega 3 içeriği yüksek besinler tüketin:

Omega 3 yağ asitlerinden zengin beslenmek zeka gelişimini, hafızayı ve ruh halini olumlu yönde etkiler. Omega 3'ün en iyi kaynakları koyu yeşil yapraklı sebzeler, yağlı tohumlar, balık ve keten tohumu da sayılmaktadır.

  • 8. Güne mutlaka kahvaltıyla başlayın:

Yapılan araştırmalarda kahvaltı yapan insanların çok daha güçlü hafıza ve konsantrasyon yeteneğine sahip olduğu bulunmuştur. Bütün gece aç olan vücut sabahları mutlaka beslenmelidir. Kahvaltı yapılmazsa, stres hormonu kortizol artar ve vücut kendi dokularını yakar. Aşağıda örnek bir kahvaltı menüsü yer almaktadır.


D. TURNUVA ÖNCESİ ÖRNEK MENÜ

Kahvaltı:

1 bardak portakal suyu veya 2 porsiyon meyve
Ceviz veya fıstık ezmesi
Peynir ve/veya yumurta
Domates, salatalık, maydanoz, biber
Çavdarlı, kepekli veya bol tahıllı ekmek

Ara Öğün: Kuru meyve ve kuru yemişler ve sütlü kahve

Öğle:

Izgara et,tavuk veya balık veya kurubaklagil
Salata veya sebze yemeği
3-4 yemek kaşığı makarna veya pilav veya 1 kase çorba
Çavdarlı,kepekli,bol tahıllı ekmek

Ara Öğün:


Kepekli sandviç veya kuru meyve ve kuru yemişler veya çikolatalı puding veya 1 kase sütlü tatlı

Akşam:

Izgara et,tavuk veya balık veya kurubaklagil
Salata veya sebze yemeği
3-4 yemek kaşığı makarna veya pilav
Çavdarlı, kepekli , bol tahıllı ekmek

Ara Öğün:


Meyve veya sütlü tatlı veya kuruyemiş.



Not: Alıntıdır.


Kaynak: http://www.tsf.org.tr/kurullar/egitim-kurulu/aygeg/1348-satranc-ve-beslenme

''Satranç'ta Beyin ve Zeka'' Üzerine




Zekanı Terlet Ekibi - Satranç Beyin İşi Değil Mi?

Bugün İnternette ''Satranç ve Beyin'' adı altında yaptığım bir araştırmamda ilgimi çeken iki yazı gördüm.

Bilim dünyası oldukça fazla gelişti.
Neredeyse insan vücudundaki organlar ve işlevleri ile ilgili bütün bölümler çözülmüştür.

Tamda bu noktada,
Bilim adamları beyini daha anlama kısmındadır.

Beyin bütün düşünce,yaratıcılık,soyut-somut düşünme ve harekete geçirme gibi bütün faaliyetleri gerçekleştirir.

Şöyle bir mit vardır halk arasında,

MİT: ''İnsanlar beyninin %5'ini kullanır. Hatta Einstein beyninin %6,5 oranında kullanmaktadır.''

Bu yanlıştır. Çünkü beynin bırakın %95 kullanmamayı,daha beyinde kullanamadığımız 1 tane sinir hücresi bile bulunmaktadır. Beyin her zaman tam kapasite çalışır.

Bu da demek oluyor ki bizler ne yaparsak yapalım beynimizin yönlendirmesiyle yaparız. Satranç oynarken de beynimiz tam kapasite çalışır.

Ancak şöyle bir şey var, beynimiz bazı durumlarda sadece ilgili bölgelerini çalıştırır.
Beynimiz 2 bölümden oluşmaktadır. Sağ ve sol yarım küre olarak.

Sol Yarımküre: Vücudumuzun sağ tarafını kontrol eder.Analitik,analiz ve matematik gibi sayısal kısımları düşünme üzerine etkilidir.

Sağ Yarımküre: Vücudumuzun sol tarafını kontrol eder. Ayrıca bu yarım kürenin en önemli özelliği bütüncül düşünmeyi (holistic mentation) gerçekleştirmesidir. Bunun yanı sıra yaratıcılık,yorumlama,sanatsal faaliyetler gibi bölümleri kontrol eden kısımdır.

Satranç'ta ise,
- Analiz başlı başına bir bölümdür. ( Bknz: Satranç ve Matematik) [Beynin Sol Tarafı]
-Ayrıca hamleleri yorumlama, strateji ve taktik açısından da yaratıcılık oldukça önemlidir. [Beynin Sağ Tarafı]

Bir başka mit ise,
MİT: ''Zeki insanlar satrançta iyi olabilir.İyi satranççılar ise zekidir.''

Buda yanlıştır. Zeka tam olarak beyinle ilgili değildir.

Örnek: Küf mantarlarının alt grubunda olan bir mantar besini gördüğü an besine doğru hareket eder. ( Mantarda beyin yoktur. Ancak yaptığı bu işlem zeka olarak ifade edilir.)
''İçgüdü olabilmesi için beynin olması gerekir.''

Satranca karşı bir yeteneğiniz olmasa bile doğru bir çalışmayla ''GM'' olabilirsiniz. (Lasker)

Ancak şu bir gerçektir ki, ''Okumak,yorumlamak'' gibi etmenler beyni ve zekayı büyük ölçüde geliştirmekte.

Satranç ve Beyin üzerine yapılan detaylı bir araştırma: Cumhuriyet Gazetesi

Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimi ve Satranç




Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimi ve Satranç

Ahmet Emre Bilgili* – H. Sertaç Dalkıran**

Satranç ve Eğitim

Bağımsız bir etkinlik olarak satranç, bireyin eğitiminde son derece ilgili ve yararlı bir duruma getirilebilir. Yeteneği ve zekâsı ne olursa olsun birey nezrinde yararı olduğu kabul edilir. Satranç bireye kazandırdıkları pozitif etkilerle, yetenek ve zekâ ayrımı yapmadan bireyin eğitiminde fonksiyonel bir rol oynayabilir.

Bilindiği üzere matematik, hem sosyal bilimler hem de fen bilimleri eğitimi açısından büyük önem taşımaktadır ve matematik ile satranç arasında da ciddi bir ilişki söz konusudur. işte bu ilişki üzerine çalışan ve bu ilişkinin bütün yanlarını konu edinen ve bu alanda bağımsız bir çalışması bulunan Gik, önemli sonuçlara ulaşmıştır (Gik, 1983).

Satrancın; çocukların zekâsını, hayal gücünü, şekil ve uzay bilgisini, analiz ve sentez yapma özelliklerini, planlama yeteneklerini, kavrama güçlerini, sözlü muhakemelerini, hafızalarını, problem çözme kapasitelerini, hızlı ve mantıklı düşünebilme karar alabilme süreçlerini olumlu etkilediği bilimsel deneylerle ispatlanmıştır. Bunun sonucu başta Rusya, ABD, Venezüella, Bulgaristan, İzlanda, Kanada ve ispanya gibi ülkeler olmak üzere 30 ülkenin okullarında ders olarak okutulma-sı sağlanmıştır. Diğer ülkelerde de satranç, devletin ilgili birimleri tarafından gelişmesi için desteklenmektedir.

ABD’nin satranç eğitimine verdiği önem, özellikle son yirmi yılda dikkati çekmektedir. Birçok eyaletinde satranç okul müfredatının bir parçasıdır ve çok sayıda satranç merkezleri bulunmaktadır. Özellikle Üniversite satrancında kayda değer gelişmeler yaşanmıştır. Başta Virginia Tech, Texas Browsville, South Dakota, Sounth Carolina, Maryland Baltimore Country, Oberline College, MIT, Harward, Colombia Buchnell, Tulane, Dallas Teksas ve Teksas A&M Commerce üniversiteleri olmak üzere daha birçok üniversitede öğrenciler satranç öğrenmektedir.

1969 yılında, 40. Dünya Satranç Kongresi açılışında konuşan Berlin Humbold Üniversitesi Felsefe Okulu Dekanı Dr. Hans Klaus ‘Satranç, insan bünyesinin düşünme metotlarını geliştirmesine yardım eder. İlkokul yıllarından itibaren satranç öğrenmek ve oynamak faydalıdır. Resmi öğretim süreci yerine, bir şeyi oynayarak öğrenmek her çocuk için daha keyiflidir. Çocuklarımızın okul hayatında ilerlemeleri için onlara satranç öğretebiliriz’ demiştir.

Satranç bilen öğrencilerin Torrance yaratıcı düşünce testlerinde ve VVatson Glaser eleştirel düşünce testlerinde daima yüksek sonuçlar aldıkları görülmüştür.

Dr. Calvin F. Degermond, satranç üzerine yaptığı uzun süreli araştırmalar sonucunda; satrancın zekâyı, estetiği, sporu, karar almayı, azim ve konsantrasyonu geliştirdiğini belirtmiştir. Satranç yaklaşık 50 yıldır Rus okullarında ders olarak okutulmaktadır. Çocukların problem çözme ve muhakeme yeteneklerine sağladığı katkı bir çok ülkede kanıtlanmıştır.

1973-1974 yıllarında o zamanki adıyla Zaire’de (Kongo Demokratik Cumhuriyeti) Dr. Albert Frank tarafından gerçekleştirilen araştırmaya 16-18 yaş grubundan toplam 92 öğrenci katılmıştır. Çalışma sonunda satranç eğitimi alan deney grubu, idari yetenek, matematik ve sözlü beceride kontrol grubuna oranla daha başarılı olduğu ortaya çıkmıştır.

1974-1976 yıllarında Belçika’da Assenede Belediye okulunda gerçekleştirilen çalışmalara 10 yaş grubundan toplam 40 çocuk katılmıştır. Deney ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılan öğrencilere 5. ve 6. sınıfın sonlarında J. Piaget’in kavrama gelişimi testleri uygulanmış ve istatistiklerin neticesi satranç öğrencilerinin lehine çıkmıştır.

Yine Çin Üniversitesi öğretim üyelerinden Dr. Yee Wang Fung tarafından üniversitenin sayısal bölümlerinde okuyan öğrenciler üzerinde yaptığı deneylerinde, satranç eğitimi alan öğrencilerin matematik ve fen dersleri sonuçlarında ortalama % 15′lik bir artış sağladıklarını ortaya çıkarmıştır.

1979-1983 yılları arasında ABD’nin Pensilvanya eyaletinde gerçekleştirilen çalışmalarda, satranç eğitimi alan deney grubu, diğer kontrol gruplarının tümünü düşünsel gelişim programlarında geride bırakmıştır. Araştırmalarda Watson-Glaser ve Torrance test teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarının açıklanmasıyla Pensilvanya eyaletinde pilot okullarda satranç dersi uygulaması başlatılmıştır.

1979-1983 yılları arasında, bu kez Dr. Robert Ferguson ESEA kod IV-C isimli ve federal olarak desteklenen " Eleştirel ve Yaratıcı Düşüncenin Satranç Yoluyla Geliştirilmesi" konulu projeyi hazırlamıştır. Bradford bölgesi okullarından seçilen 7., 8. ve 9. sınıf öğrencilerinin katıldığı deneyin 32 hafta sonrasında yapılan Watson-Glaser eleştirel düşünce testleri sonucunda satranç grubu birinci olmuştur.

1979-1983 yılları arasında Venezuela’da "Düşünmeyi Öğrenme Projesi" isimli çalışma, satrancın zekâ seviyesini arttırıp arttırmadığını hedeflemiş, araştırmaya tümü 2. sınıf öğrencisi 4266 kız ve erkek çocuk katılmış, hemen hemen her sosyoekonomik düzeyden ailelerin çocukları bu projede yer almıştır. Araştırma sonucunda, satrancın metodolojik bir şekilde öğretilmesiyle küçük yaş gruplarındaki tüm öğrencilerin IQ ’sunu arttırdığı belirlenmiştir.

Satrancın Öğrenciye Kazandırdıkları

Satranç, öğrenciye bir yöntem dahilinde öğretildiği taktirde, ayırt etmeksizin bütün derslerine olumlu yararları bulunur. Bunun yanında kişiliğine ve sosyal hayatına da bir çok açıdan katkıları görülür. Bu katkıları analiz edebilmek için farklı açılardan bakabilmek gerekmektedir.Yani satrancı, 64 kareye ayrılmış bir tahta üzerinde ayrı fonksiyonları olan taşları belirli kurallar dahilinde bir hedef gözeterek karşılıklı oynatmalarından oluşan bir oyun olarak tanımlamak, onun derinliğini ortaya koymaz. Onun derinliği; bilim, sanat ve spor olmasında, uygarlık tarihi ile ilişkilendirilmesinde, tarihi kişiliklerde, entelektüel boyutunda, bireye ve topluma kazandırdıklarında yatar.

Toplumun bir üyesi olarak bireye kazandırdıkları konusunda genel olarak şunları ifade edebiliriz:

a) Zihinsel gelişime pozitif katkılar yapması
b) Muhakeme gücünü artırması
c) Analiz-sentez yapma becerisi
d) Yaratıcılığı teşvik etme
e) Strateji geliştirme
f) Fotografik hafızanın gelişimine katkı sağlama
g) Oyun sürecinde asla şiddet üretmemeye ilişkin bilinç
h) Hayal gücünü, şekil ve uzay bilgisini, planlama yeteneklerini destekleme
i) Problem çözme kapasitelerini artırma
j) Hızlı ve mantıklı düşünebilme-karar alabilme süreçlerini geliştirme
k) Neden sonuç ilişkisini kavrama
l) Sakin ve soğukkanlı olmayı öğretme
m) Rakibine saygılı olmayı temel alan bir centilmenlik
n) Risk alma

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİNDE SATRANÇ

Üstün yetenekli çocukların eğitimi, özel konumlarından dolayı eğitim önceliğine sahip olmalıdır. (MEB, 1991:57-58). Bu potansiyelin eğitimi birçok açıdan önemli ve stratejik görülmektedir (Bilgili, 2000:63-68). Üstün ve özel yetenekli çocukların eğitiminde birçok araç zenginleştirici ve tamamlayıcı olarak kullanılabilir. Bunlardan biri de satrançtır.

Kaynakça:

  • I. Türkiye Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi Yayın Dizisi : 2
  • Üstün Yetenekli Çocuklar Bildiriler Kitabı -Prof. Dr. Adnan Kulaksızoğlu, Doç. Dr. Ahmet Emre Bilgili, Mustafa Ruhi Şiirin
  • Doç. Dr., Marmara Üniversitesi
  • International Chess Arbiter.
  • 29.07.202 tarih ve 865 sayılı başvuru yazısı, http://www.tsf.org.tr/haberler/vmilliegitimders.htm 30.08.2004


Alıntıdır.




Satranç ve Matematik




Satranç ve Matematik
Bir matematikçi,bir şair veya ressam gibi modeller yaratır.Eğer modelleri diğerlerinin modellerinden daha kalıcı ise,düşüncelerle yapıldığındandır...Bir satranç problemi,basitçe söylersek,katıksız bir matematik uygulamasıdır. (G.H.Hardy)

Satranç,dama ve go gibi soyut oyunların,matematikle bir çok ortak noktası vardır.Herkes satrancın ve aritmetiğin kuralları üzerinde hemfikir ise de aritmetiğin bütün kurallarını yazmakta zorluk çekerler.(satrancın da birkaç kuralını bilmeyebilirler;buna rağmen bu oyunu doğru oynayabilirler).Matematik,ancak matematikçiler düşüncelerinin ne anlama geldiğinden emin olacak kadar geliştikten sonra soyut oyunlara benzer.

Eğer iyi bir belleğiniz ve cisimleri gözünüzün önünde canlandırma yeteneğiniz varsa ,önünüzde satranç tahtası olmadan da satrancı kafanızın içinde oynayabilirsiniz;aynı koşullar altında Hardy'nin ''matematik düşüncelerden yapılmıştır'' sözlerinden anlaşıldığı gibi ,her türlü matematiği becerebilirsiniz.Satranç oyuncuları iyi bir satranç oyununu derhal tanır ve alkışlar;beğendikleri şey tek bir mükemmel hamle olabileceği gibi ,parlak kombinezonlarla dolu olduğundan başyapıt addedilen bütün bir oyun da olabilir.Matematikçiler de iyi matematiği tanır ve alkışlar ;bu beğenmenin konusu akıllıca kestirmelerden parlak ispatlara güzel kavramlardan matematik anlayışımızı bir bütün olarak ilerleten derin düşüncelere kadar değişebilir.

Satrançtaki pozisyonlar ,fazla karmaşık olmamaları şartıyla analiz edilebilir ve çok kesin sonuçlar verebilir.Aynı şey ,aynı şartla ,matematik için de geçerlidir;matematikte bir de şunu eklemek gerekir:''oyun kuralları''nın doğru ve çelişkisiz olduğundan emin olmalısınız.

Satrançta ve matematikte en iyi hamleleri bulmak hayal gücü ve anlayış ister;pozisyon ne kadar zorsa ,bu hamleleri bulmak da o kadar zordur.Satranç oyuncuları deneyimleri sayesinde değişik pozisyon ve durumları tanırlar ve hangi hamlelerin başarıya götüreceğini sezerler;oyun sırasında hem derin stratejik düşünceler,hem de parlak lokal taktikler kullanırlar.Matematikçiler de öyledir.Oyun yalnız oyuncu için olmadığı gibi ,matematik de yalnız matematikçi için değildir;her ikisinin de kendileri ile oynayacak anlayışlı,düşünceli,mantıklı ve analizci bir oyuncuya ihtiyacı vardır.Bu temel erdemleri kazanabilmek için oyuncu oynamalı ,oynarken oyun hakkında düşünmeli ve oyunu analiz etmelidir.Hem satranç oyuncusu ,hem de matematikçi için bu süreç bilimseldir:düşüncelerini deneye vurursun ,yeni olasılıklarla deneyler yaparsın ,sonuç verenleri geliştirir ,işe yaramayanları atarsın.İşte satranç oyuncuları ve matematikçiler taktik ve stratejik ustalıklarını böyle geliştirirler;satranca ve matematiğe böyle anlam verirler.

Matematik yalnız matematikçinin kafasında mevcut değildir,dış dünyada da vardır;buna karşı satranç yalnız satranç oyuncusunun beynindedir,doğada satranç yoktur.

Hiç de önemsiz olmayan son bir şey daha.Bir Kasparov,Fischer veya Alehin olma şansı hiç bulunmayan milyonlarca satranççı,satranç oynamaktan zevk almaktadır;benzer olarak asal bir Dirichlet,Euler veya Hilbert olamayacak milyonlarca matematikçi de matematikten zevk alır.Fakat satrançla matematik arasında önemli bir fark vardır;satranççıların çoğu yeni kurallar bulmaya ,oyunu sorgulamaya veya yeni oyunlar icat etmeye zaman ayırmaz.Onlar satranç oyununu olduğu gibi severler.Matematikçilerse oynadıkları matematiksel oyunlar hakkında durmadan sorular sorarlar ve durmadan yeni oyunlar icat ederler.Matematik oyununu olduğu gibi kabullenmekten zevk duymaları enderdir.


Kaynak: Matematiğin gizli dünyası-David Wells

13 Şubat 2012 Pazartesi

İleri Seviye İçin (Taktik & Strateji) (4)




Önceki yazımda analiz nedir?,planlama nedir?,taktik nedir?,strateji nedir? gibi soruları cevaplamıştık. Hepsinin birbirinden farklı olduğunu ancak aralarında kuvvetli bir bağ olduğu üzerinde durmuştuk.

Ancak geçen yazımda planlama ve analiz üzerinde durmuştuk. Şimdi ise detaylı olarak taktik ve strateji kavramlarını inceleyeceğiz.

Strateji kazancın,üstün olmanın öncesinde hazırlanan bir süreçtir. Buna bağlı olarak ise taktiğin geliştirildiğinden bahsetmiştik.

Başka bir deyişle, her hamlemizin bir amacı olmalı.

Önce analiz yapıyoruz. (Durum değerlendirmesi.)
Ardından planlama yapıyoruz. (İşte tam burada iki kısıma ayrılıyor. Taktik ve Strateji)
Rakibin zayıf noktasını analiz kısmında tespit ettikten sonra ona göre bir strateji geliştiriyoruz.
Stratejiden sonra ise hamleleri (notasyon gibi) ifade etme kısmına ise taktik diyoruz.

Örnek: Rakip erken rok atmıştır ve buna bağlı olarak taşlarını tam geliştirememiştir. Bende uzun tarafa rok atıp, rakibin rok attığı tarafdaki piyonlarımı rakibin rok tarafına sürersem ve merkezi kontrol altına alırsam rakibi mat ederim.

Bu örnekte,
Rakibin erken rok atması ve taşlarını geliştirememesi ''ANALİZ.''
Uzun tarafa rok atma,rakibin rok attığı taraftaki piyonları sürmek,merkezi kontrol altına alma ''STRATEJİ.''
Bunları hamleler halinde (notasyon gibi) göstermek ise ''TAKTİK.''


Kısaca düşünme stilimiz genellikle,

Analiz -> Planlama -> Strateji -> Taktik
şeklinde olmalıdır.

Tabi bu dengeyi etkileyen birçok unsur var. Öğrencilerimde de fark ettiğim gibi en çok sıkıntı yaşanan kısım işin ''ZAMANLAMA'' kısmı.

Taşları geliştirmeden,savunması oturmayan,yetersiz güç ile saldıran her planlama bir zamanlama hatasıdır.

Bu sorunu ortadan kaldırmak için ise,
En önemli çözüm,
''Çok satranç oynamak.''

Ancak satranç oynarken hamleleri gelişi güzel yerine yukarıdaki gibi sistemli bir şekilde yaparsak bu sorununda üstesinden gelebiliriz.


12 Şubat 2012 Pazar

İleri Seviye İçin (Analiz & Plan) (3)


Satranç analiz sanatıdır.

Yukarıda da yazdığım gibi öncelikli olarak ''Analiz nedir? Bize oyun sırasında ne katar? bu soruları kısaca cevaplayalım.

Analiz Nedir?
Analiz: Bir konumu,bir durumu incelemek. O an bir durum değerlendirmesi yapmaktır.
Analiz bize oyun sırasında ne katar?
Tabi ben bu sorunun üzerine sayfalarca burada yazı yazabilirim. Ancak kısaca özetleyeyim.
Analizin bir durum değerlendirmesi olduğunu söylemiştik.

Yapılan bu durum değerlendirmesi anında rakibin artıları yada eksileri,senin tahtadaki taşlarının durumu,rakibin yapacağı olası hamleler,karşı tarafın zayıflığını tespit etme gibi etmenler analizin alanına girmektedir.

DİKKAT !!

Tabi analiz herşey demek değildir. Burada karıştırılan bir bölüm var. Birçok oyuncu bu bölümü karıştırdığı için tam olarak analiz yapamıyor.

Analizin tam yapılamaması demek ; olası bir hamleyi kaçırmak yada rakibin olası bir eksiğini görememek o an sizin kaybetmenize sebep olabilir.

''Analiz'' ile ''Plan'' farklı şeylerdir.

Plan: Sizin rakibe karşı uygulayacağınız hamle veya hamleler dizisidir. Tabi bu tanım oldukça kaba oldu. Bu plan bir savunma hamlesi de olabilir. Merkeze dair bir hamlede olabilir. Saldırı hamleside olabilir.

Planlamayı anlatırken yazacağım 2 terimi çok iyi bilmeliyiz.

Taktik & Strateji.

Şimdi kabaca bu iki terimi açıklayalım.

Taktik: Bir planın içerisindeki oyunun kaderini önemli bir şekilde etkileyecek hamlelerdir.
Strateji: Kazanmak için yapılan tüm hazırlıklardır.

Başka bir deyişle strateji büyük bir plan ve taktik ise bu planın içerisinde yer alan önemli hamlelerdir.

Şimdi ise bana sorabilirler.
Bunları zaten ben az-çok biliyorum. Neden yazıyorsunuz diyebilirler?

Dediğim gibi asıl mesele iyi bir hamle yapmak değil. Bu tanımları tam olarak çözebilen ve tanımlardan yola çıkarak doğru analizi,planlamayı (taktik ve stratejiyi doğru uygulayan) doğru yapan biri kazanma şansını maksimuma çıkartır.

Asıl mesele işin mantığını çözmek. Bu terimleri birçok kişi bildiğini söylüyor. Ancak oyunlarını analiz ettiğimizde ne kadar bilgisiz olduğu bariz ortada.

Rica ediyorum bu tanımları defalarca okuyun. Ustaların oyunlarını ''Bu tanımlarla'' birlikte incelemeye çalışın.

Faydasını zaman içerisinde göreceksiniz.
Tabi bu yazının devamı olacak. Analiz & Plan bu yazımda oldukça sınırlı kaldı. Bir daha ki yazımda yeni kavramlar ve ustaların konumlarından örneklerle devam edeceğim.

Saygılarımla,

11 Şubat 2012 Cumartesi

Farklı Bir Çizgide İlerliyoruz (Blog Güncellemesi)




Merhaba arkadaşlar,
Şunu belirtmek istiyorum ki blogumuzu uzun zamandır takip eden arkadaşlarım bilirler;gündem değil de daha çok dersler,satranç yazıları,programları,kitapları üzerinde duruyoruz.

Mesela geçenlerde Antalya'da Türkiye Satranç Şampiyonası tamamlandı. Yada Şubat ayında oldukça ünlü olan ''Aeroflot 2012'' yapılacak.

Bunlar ile ilgili haberleri yayınlamamamızın sebebi bu gibi haberler zaten ''TSF'' de ve Facebook'ta yayınlanıyor. Olan bir şeyi paylaştığımız an ne anlamı kalır bu blogun?

Türkiye Satranç Şampiyona'sında derece yapan öğrencilerimi yada arkadaşlarımı özelden kutladım. Bunları buralarda ''İşte biz derece çıkardık,biz buyuz hadi takip edin bizleri.'' hiçbir zaman demedik. Demeyiz de zaten.

Bir kesim var ki özellikle ''Facebook'' üzerinden, ''Sizler ders hazırlayarak para kazanıyorsunuz. TSF'ye karşı tutumunuz var. '' gibi birçok eleştirel mesaj geliyor.

Yani ben ne diyeyim ki şimdi?
Blog kurulalı yaklaşık 2 sene olacak ve toplam 2 defa reklam koyduk. (Zaman süresi: 1 ay)

1 tanesi deneme amaçlıydı. Diğeri ise ücretli bir siteye geçip daha iyi bir hizmet vermekti.

Az-çok kazandığımız reklam gelirleri için ise öğrencilerime ''DGT Model Satranç Saati'' aldım. (Çok azını karşıladı.)

Bu blog altında yazan arkadaşlar benim için gerçekten kıymetli. Hiçbiri bu işi para,ün gibi beklentilerde bulunmadan bizimle birlikteler.

Evet,bizler ''Türkiye ile ilgili Satranç Haberleri'' paylaşmıyoruz. Ve paylaşmayı da düşünmüyoruz.

Bu haberlerin hepsini zaten ''TSF'' veriyor. Herkesin bir görevi var.
Fazlada uzun yazmak istemiyorum. Çünkü böyle blog ile ilgili açıklayıcı yazılardan çok satranç ile ilgili yazılar yazmak tercihim.

Herkese satranç dolu günler diliyorum.

İleri Seviye İçin (Önce Satrancı Tanımlamak) (2)



Dün internet üzerinden yayınladığım yazı oldukça okunmuş. Tabi bizim için bir günde 325 kişinin okuması oldukça büyük rakam. Hele ki internet üzerindeki yerli satranç camiasına kıyasla böyle bir rakam bizim için oldukça değerli.

Yazılarımızı yazarken oldukça kısa tutmaya çalışıyoruz. Çünkü uzun yazılar okuyucuyu sıkabiliyor. Ayrıca okuyucuyu sıkması bir yana bizler içinde oldukça zor oluyor. Çünkü yazılarımızın içeriği oldukça sıkışıyor.

Şimdi ise geçen yazımda yazdıklarımın bir kısmını açıklayacağım.

Öncelikle
Türkçe'yi ifade ederken nasıl harfleri kullanırsak,
Matematiği ifade ederken nasıl sayıları kullanırsak,
Satrancı da ifade etmek için notasyonun yanı sıra satranç tahtası ve taşlara ihtiyaç duyarız.

Önceki yazımda da belirttiğim gibi ''Asla satranç tahtası olmadan,kitaptan okumayarak çalışmayın ! ''

Öncelikle iyi bir satranç oyuncusu tahtaya ve taşlara alışmalı.
Pratik sağlamalıdır.
Simultane,körleme,yıldırım satrancı,giotin gibi satranç oyunları oynanmamalıdır.
(Bunu da belirtmiştim.)

Satranç çalışmaktan öte öncelikle satrancın ne olduğunu bilmeliyiz. Tanımını yapamadığımız bir oyunda asla başarılı olamazsınız !

Bu sadece satranç için geçerli değildir. Hayatımızın önemli süreçlerinde geçerliliğini korumaktadır.

Neden satranç oynarız?
Neden satrançta iyi olmak istiyorsunuz?
Gerçekten iyi olmak için sonuna kadar mücadele edip,bu sabrı gösterebilir miyim?

Bu gibi sorulara önce cevap vermelisiniz.
Çünkü bir işe girerseniz yarıda bırakmayın.
Hem zamanınıza,hem emeğinize hemde olur da sizi çalıştıranlara yazık olur.

Ben bakış açısı olarak sizin aklınızdakileri şekillendirecek yada yol gösterecek bir yere değinmek istiyorum. Her insan doğduktan ve aklını kullanmaya başladıktan sonra (ergenlikten sonra) bir takım şeylere tutunmaya ihtiyaç duyar.

Bu müzik olabilir. Resim olabilir. Yada spor ile ilgili bir dal olabilir. Satranç ta bunun gibidir.

Neden bu yazıyı yazıyorum?
Çünkü öncelikle bazı şeyleri ''Kafada bitirmek'' gerek.
Demek istediğim iyi bir satranççı olmak için gerçekten zorlu bir yoldan geçiyor.
Ancak gönülden inandığın ve emek harcadığınız zaman ''yeteneğiniz olmasa bile'' iyi bir yere gelebilirsiniz.

İleride blogumuzda ileri seviye dersleri göstereceğiz.
Umarım faydası dokunur.
Bir sonraki yazımda ''Nasıl analiz yapılmalı?'' sorusu üzerinde duracağım.

Saygılarımla,




10 Şubat 2012 Cuma

İleri Seviye İçin (Nasıl Çalışılmalı?) (1)




Öncelikle,
Ben bu yazıyı yazarken sizlere Ukd yada Elo sahibi biri olarak yazmıyorum.
Zamanında gerçekten iyiydim. En azından iyi olduğumu söylüyorlardı. İçimdeki cevheri satranç ile keşfetmiştim.

Bu yazıyı yazarken tamamen tecrübelerime , gerçekten takip ettiğim satranç oyuncularının sözlerinden ve iyi olarak nitelendirebileceğim arkadaşlarımdan aldığım bilgilerle yazacağım.

Öncelikle iyi bir satranççı olmak için,

a) Sezgilerin kuvvetli olması
b) Mantık,yorum ve analiz yeteneğinin oldukça gelişmiş olması gerekir.

Biraz geçmişi kurcaladım bu yazıyı yazmak için. ''Usta'' olarak nitelendirdiğimiz iyi satranç oyuncularının hepsi özellikle ''Derbi'' oyunlarında ezberin bir yere kadar oyunu götürdüğünü söylemişlerdir.

Bir süre sonra (özellikle oyun sonunda) ezberin bittiği ve artık ani kararlarla sezgilerine güvenerek her hamlenin yapıldığını söylemişlerdir.

Tamamen sezgi işidir bu. Çünkü bir satranç oyuncusunun oyunun sonuna kadar düşünmesi,konstrasini her zaman en üst düzeyde tutması,her hamleyi dakikası dakikasına hesaplaması mümkün değil.

Tabi ki iyi bir sezginin yanında iyi bir yorum yeteneği gerekiyor. Sezgi eğer bir ağaçsa o ağacı biraz yontmak gerekiyor. İşin bu kısmında ise artık hamleleri analiz etme,rakibin olası hamlelerini hesaplama ve buna bağlı olarak oynamak gerekiyor.
(İşin mantık,yorumlama,analiz kısmı.)

Tabi bu yazdıklarım aslında işin biraz hikaye kısmı. Gelelim çalışma kısmına.

Satranç,
Test çözer yada kitap okunurmuş gibi elde kitap okunarak çalışılmaz.
(Hele ki ileri düzey yada ileri düzey adayıysanız.)

Mutlaka çalışırken satranç tahtası olmalı.

-Devamlı olarak kombinezon çözün. (Tabi kombinezon çözmek dikkat işidir. Bazen oldukça dikkatiniz dağınık olabilir. O zamanlarda 1,2,3 hamlede matlar yada onlara da kendinizi veremiyorsanız çalışmayın!!)

- Dikkatinizi toplayamıyorsanız yada oyunlara kendinizi veremiyorsanız sakın çalışmayın !! (Moraliniz bozulur,kısa süreli bir soğuma dahi yaşanabilir.)

-Daha çok ustaların maçlarını analiz edin. Satranç kitaplarından faydalanabilirsiniz. Mutlaka satranç tahtası olsun. Her hamlenin üzerinde durun. Her hamleyi yorumlayın. Her hamleyi gösterirken acaba şu hamle nasıl olurdu? deyip o hamleyi artıları ve eksileri ile yorumlayın.

-Eğer İngilizce varsa inanın 1 adım öndesiniz demektir. Youtube üzerinden satranç ile ilgili videoları mutlaka izleyin. (Çok çabuk gelişim sağlarsınız.)

-Hep aynı şeyleri çalışmayın. Ancak oyun sonunun üzerine çok düşün. İşin püf noktası. Oyun sonıuyla ilgili öncelikli olarak kuralları bilmek gerekiyor. Kurallardan sonra bol bol kombinezon çözün,analiz edin.

-Bol bol satranç oynayın. Kendinizden çok yukarıda yada aşağıda olanlarla oynamayın. Ancak sizden biraz daha iyi olanlarla oynamaya çalışın.

-Bunun yanı sıra beslenme ve sağlığı atlamamak gerek. Her işin başıdır çünkü. Biraz sosyalleşmekte şart. Ufak aralarda vermeye çalışın. (İnanın ufak aralar sayesinde satranç bilginiz ve oyun tarzınız oturuyor.)

-Sakın kısa oyunlar yapmayın !! Kısa oyunlar sizin düşünmenizi ve analiz yapmanızı engeller. Mümkün olduğunca en az 15 dakikalık maçlar yapmaya çalışın.

-Son olarak önerebileceğiniz oyuncu var mı? diye soracak olursanız. ''Capablanca'' yı yalayıp yutmalısınız. Oyun sonu müthiştir. Oldukça eğiticidir.

2. Yazımda daha detaylı ele alacağım.

Saygılarımla.

Penguin v8.1 - PGN Editor for Chess



Penguin v8.1 - PGN Editor for Chess


Penguin is a PGN viewer / reader / editor and desktop board for the review of games of Chess. It can interface with UCI chess engines to analyse game positions.

Penguin is a freeware program for Windows, and is available from this web page.

Use Penguin to
  • Store and replay your games and the games of the professionals.
  • Launch a quick chess board from your desktop.
  • Analyse game positions with the help of a UCI game engine and identify the most promising sequences of moves.

Penguin is the effort of one single programmer. My objective was to create a compact, non-commercial product that could stand alongside the existing editors and offer some original functionality. I hope that you will find it an enjoyable and useful product and that it will help you improve your skill at Chess.